Mandaty drogowe a wniosek o obywatelstwo polskie

W skrócie: mandaty drogowe nie są w ustawie wymienione jako przeszkoda w uzyskaniu obywatelstwa polskiego, ale urzędy zaczęły je podnosić przy ocenie wniosków o uznanie za obywatela. Poniżej wyjaśniamy, skąd się to bierze, kiedy realnie może zaważyć na decyzji i co zrobić, gdy wojewoda powołuje się na wykroczenia drogowe.

Co ustawa mówi o karalności przy obywatelstwie

Ustawa o obywatelstwie polskim przewiduje dwie główne drogi: uznanie za obywatela polskiego, o którym decyduje wojewoda, oraz nadanie obywatelstwa przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Przy uznaniu przepisy wymieniają konkretne warunki: odpowiednio długi, nieprzerwany pobyt na podstawie właściwego zezwolenia, stabilne i regularne źródło dochodu, tytuł prawny do lokalu oraz potwierdzoną urzędowo znajomość języka polskiego.

Karalność nie została w tym katalogu wymieniona wprost jako przesłanka odmowy, a wykroczenie z definicji nie jest przestępstwem. Mimo to w postępowaniu administracyjnym organ ocenia całokształt sytuacji wnioskodawcy, i to właśnie na tej ogólnej podstawie w uzasadnieniach zaczęły pojawiać się mandaty.

Dlaczego urzędy w ogóle o tym piszą

Praktyka zmieniła się w ostatnich latach. Wojewodowie coraz częściej sięgają po argument, że wnioskodawca nie przestrzega porządku prawnego w Polsce, a jako dowód przywołują punkty karne, mandaty za przekroczenie prędkości albo jazdę bez ważnego badania technicznego. W sprawach, które prowadzimy, pojawia się to najczęściej w dwóch układach:

• przy dużej liczbie mandatów w krótkim czasie, gdy urząd buduje z nich obraz lekceważenia przepisów,
• przy mandacie za poważne naruszenie, na przykład znaczne przekroczenie prędkości w terenie zabudowanym,

Zdarza się jednak, że w uzasadnieniu odmowy pojawia się pojedyncze wykroczenie sprzed kilku lat. To jest właśnie sytuacja, w której odwołanie ma najmocniejsze podstawy.

Mandat a przestępstwo, różnica, która przesądza sprawę

Wykroczenie i przestępstwo to dwie różne kategorie. Mandat karny za wykroczenie drogowe nie oznacza skazania za przestępstwo, nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym i nie powoduje utraty statusu osoby niekaranej. Zaświadczenie o niekaralności wystawione takiej osobie będzie czyste.

Inaczej wygląda sytuacja przy przestępstwach drogowych, czyli przede wszystkim przy prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości oraz przy spowodowaniu wypadku ze skutkiem w postaci obrażeń ciała. To są czyny z kodeksu karnego i one realnie ważą w sprawach pobytowych i obywatelskich.

Co zrobić, gdy urząd powołuje się na mandaty

Sprawdzić, czy urząd rozróżnił wykroczenie od przestępstwa

Pierwsza rzecz, jaką robimy w takiej sprawie, to analiza uzasadnienia pod kątem tego rozróżnienia. Jeżeli organ traktuje mandat jak skazanie, mamy do czynienia z błędem w ocenie stanu faktycznego, który wskazujemy w odwołaniu.

Pokazać pełny obraz, nie jedną okoliczność

Postępowanie o uznanie za obywatela dotyczy osoby, która mieszka w Polsce od lat, pracuje, płaci podatki i ma tu rodzinę. W odwołaniu przedstawiamy ten obraz w całości: ciągłość zatrudnienia, rozliczenia podatkowe, opiekę nad dziećmi uczącymi się w polskich szkołach, działalność zawodową i społeczną.

Odnieść się do samych wykroczeń

Warto pokazać, kiedy miały miejsce, czego dotyczyły i co się zmieniło od tego czasu. Trzy mandaty sprzed pięciu lat u kierowcy zawodowego, który od tamtej pory nie miał żadnego, to inna historia niż seria naruszeń z ostatnich miesięcy.

Zdążyć w terminie

Na odwołanie od decyzji wojewody są czternaście dni od doręczenia. Odwołanie rozpoznaje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, a w sprawach o uznanie za obywatela minister właściwy do spraw wewnętrznych, zależnie od rodzaju rozstrzygnięcia. Po upływie terminu pozostaje wniosek o jego przywrócenie, znacznie trudniejszy.

Jak to wygląda przy innych sprawach pobytowych

Przy zezwoleniu na pobyt czasowy i stałym urzędy sięgają po argument karalności jeszcze częściej niż przy obywatelstwie, przy czym tam podstawą są względy obronności, bezpieczeństwa państwa albo ochrony porządku publicznego. Ocena jest wtedy szersza i obejmuje także zachowania, które nie są przestępstwem. Dlatego przy każdej sprawie pobytowej pytamy klienta o mandaty i punkty karne, zanim złoży wniosek, a nie po odmowie.

Co zrobić, zanim złożysz wniosek

• sprawdź stan punktów karnych w systemie, żeby wiedzieć, na czym stoisz,
• zapłać zaległe mandaty, bo nieopłacone grzywny to osobny argument dla urzędu,
• przygotuj zaświadczenie o niekaralności, ono pokazuje, że nie było skazania za przestępstwo,
• zbierz dokumenty potwierdzające stabilną sytuację: zatrudnienie, rozliczenia podatkowe, mieszkanie,

Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika

Zawsze wtedy, gdy w uzasadnieniu odmowy pojawia się argument o naruszaniu porządku prawnego, a także wtedy, gdy przed złożeniem wniosku masz wątpliwości, czy Twoja historia drogowa nie zaważy na sprawie. Prowadzimy odwołania od decyzji o odmowie w sprawach pobytowych i obywatelskich, a same postępowania o obywatelstwo opisujemy przy usłudze karta stałego pobytu i polskie obywatelstwo.

Pytania, które padają najczęściej

Czy mandat oznacza, że jestem osobą karaną

Nie. Mandat za wykroczenie nie jest skazaniem za przestępstwo i nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym, więc zaświadczenie o niekaralności pozostaje czyste.

Ile mandatów to za dużo

Przepisy nie podają żadnej liczby, bo w ogóle nie wiążą mandatów z obywatelstwem. Znaczenie ma całokształt sytuacji, a więc także to, kiedy wykroczenia miały miejsce i czy się powtarzają.

Czy zapłacenie zaległego mandatu coś zmienia

Tak, i to wyraźnie. Nieopłacona grzywna jest osobnym argumentem dla urzędu, a jej uregulowanie zdejmuje ten zarzut przed rozpoznaniem sprawy.

A jazda pod wpływem alkoholu

To już przestępstwo z kodeksu karnego, a nie wykroczenie, więc waży w sprawach pobytowych i obywatelskich znacznie mocniej. Taką sprawę trzeba omówić przed złożeniem jakiegokolwiek wniosku.

Czy zatarcie skazania pomaga

Tak, po zatarciu skazanie uważa się za niebyłe, a informacja znika z rejestru. Warto sprawdzić, czy w danym przypadku termin zatarcia już upłynął.

Czy urząd sam sprawdza punkty karne

Organ może pozyskać informacje z rejestrów, dlatego lepiej znać swój stan przed złożeniem wniosku niż dowiedzieć się o nim z uzasadnienia odmowy.