Ile trwa odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców

W skrócie: odwołanie od decyzji wojewody rozpoznaje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Ustawowe terminy mówią o miesiącu, a przy sprawie szczególnie skomplikowanej o dwóch, ale w praktyce postępowanie trwa od kilku do kilkunastu miesięcy. Przez cały ten czas pobyt cudzoziemca w Polsce pozostaje legalny.

Kto rozpoznaje odwołanie

W sprawach pobytowych organem pierwszej instancji jest wojewoda, a odwoławczym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców z siedzibą w Warszawie. Odwołanie składa się jednak za pośrednictwem wojewody, czyli w urzędzie, który wydał decyzję. To urząd wojewódzki przekazuje akta wraz z odwołaniem do organu drugiej instancji. Ten pozornie techniczny szczegół ma znaczenie praktyczne. Pierwszy etap, czyli przekazanie akt, potrafi trwać tygodniami, a formalnie liczy się do ogólnego czasu postępowania. Przy sprawach pilnych warto pilnować, kiedy akta rzeczywiście wyszły z urzędu wojewódzkiego.

Ile to trwa naprawdę

Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje, że odwołanie powinno być rozpoznane w ciągu miesiąca, a sprawa szczególnie skomplikowana w ciągu dwóch. W sprawach cudzoziemców terminy te są przekraczane niemal regularnie, a organ zawiadamia o tym pismem wskazującym nowy termin. Z naszych spraw wynikają następujące widełki: proste sprawy dokumentowe od trzech do sześciu miesięcy, sprawy wymagające uzupełnienia materiału dowodowego od sześciu do dwunastu miesięcy, a sprawy z elementem oceny bezpieczeństwa albo z koniecznością zwrócenia się do innych organów nawet dłużej. To są dane praktyczne, a nie gwarancja, bo obciążenie urzędu zmienia się w czasie.

Co się dzieje z pobytem w tym czasie

Złożenie odwołania w terminie sprawia, że decyzja nie staje się ostateczna, a pobyt cudzoziemca pozostaje legalny do czasu rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji. Dla wielu osób to jest najważniejszy skutek całego postępowania, ważniejszy nawet od samego wyniku. Kilkanaście miesięcy legalnego pobytu pozwala dokończyć kontrakt, rok szkolny dziecka, sprzedaż mieszkania albo przygotować przeprowadzkę bez pośpiechu.

Czy w trakcie odwołania można pracować

W większości spraw tak. Jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku pobytowego cudzoziemiec był uprawniony do pracy, może pracować dalej u tego samego pracodawcy i na tych samych warunkach do czasu, aż decyzja stanie się ostateczna, a więc także przez cały czas postępowania odwoławczego. Kto przed wnioskiem nie pracował legalnie, prawa do pracy z samego odwołania nie nabywa, dlatego przy każdej sprawie sprawdzamy ten wątek na początku.

Co przyspiesza, a co spowalnia sprawę

Kompletność odwołania

Odwołanie, które od razu zawiera brakujące dokumenty, skraca postępowanie, bo organ nie musi wzywać do uzupełnienia. Każde wezwanie to kilka tygodni więcej.

Uzupełnianie materiału dowodowego

Gdy organ drugiej instancji uzna, że sprawa wymaga dodatkowych ustaleń, może przeprowadzić postępowanie uzupełniające albo uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Ten drugi wariant wydłuża wszystko o kolejne miesiące.

Ponaglenie

Przy przekroczeniu terminu przysługuje ponaglenie, wnoszone do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego sprawę. Nie jest to magiczna dźwignia, ale bywa skuteczne i porządkuje bieg sprawy.

Jakie rozstrzygnięcia zapadają w drugiej instancji

• utrzymanie decyzji w mocy, czyli podtrzymanie odmowy,
• uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, czyli udzielenie zezwolenia,
• uchylenie decyzji i przekazanie sprawy wojewodzie do ponownego rozpoznania,
• umorzenie postępowania odwoławczego, na przykład gdy odwołanie zostało cofnięte,

Trzeci wariant bywa mylnie odbierany jako przegrana, a w rzeczywistości jest sukcesem: oznacza, że organ odwoławczy dostrzegł wady postępowania i sprawa wraca do urzędu wojewódzkiego z wytycznymi.

Gdy druga instancja też odmawia

Przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od doręczenia decyzji. Sąd bada zgodność decyzji z prawem, a nie rozstrzyga sprawy od nowa. To odrębne postępowanie, prowadzone osobno od odwołania, a razem ze skargą można złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.

Na co warto przygotować się przez ten czas

Kilkanaście miesięcy oczekiwania to okres, w którym zmienia się sytuacja życiowa: kończą się umowy o pracę, dzieci zmieniają szkoły, wygasają karty pobytu członków rodziny. Każda z tych zmian może mieć znaczenie w sprawie, dlatego warto informować o nich pełnomocnika na bieżąco, a nie dopiero przy decyzji. Druga rzecz to korespondencja. Trzeba mieć pewność, że adres do doręczeń jest aktualny, a adres e-mail podany we wniosku sprawdzany, bo tam trafiają pisma z urzędu. Nieodebrane wezwanie w drugiej instancji kosztuje tyle samo co w pierwszej: sprawa toczy się dalej bez dowodów, które miały ją wygrać.

Pytania, które padają najczęściej

Od kiedy liczy się czternaście dni na odwołanie

Od dnia doręczenia decyzji, a nie od daty jej wydania. Liczy się data potwierdzenia odbioru pisma, nie data jego wysłania przez urząd.

Czy mogę wyjechać w trakcie postępowania odwoławczego

Wyjazd nie przerywa postępowania, ale może wpłynąć na ocenę ciągłości pobytu i na możliwość odbioru korespondencji. Warto to omówić przed podjęciem decyzji.

Czy da się przyspieszyć sprawę

Częściowo: kompletnym odwołaniem, szybkim reagowaniem na wezwania i ponagleniem przy przekroczeniu terminu. Nie da się natomiast obejść kolejki spraw w urzędzie.

Czy warto składać nowy wniosek zamiast odwołania

Zwykle nie da się tego zrobić. Legalny pobyt większości cudzoziemców wynika ze złożonego wniosku, a po odmowie i odwołaniu wniesionym w terminie kolejny wniosek można złożyć dopiero po zakończeniu postępowania odwoławczego, chyba że wnioskodawca ma równocześnie inny tytuł pobytowy, na przykład ważną wizę.

Czy muszę stawiać się w Warszawie

Nie, postępowanie odwoławcze prowadzi się pisemnie, a przy pełnomocniku korespondencję odbiera kancelaria.

Co, jeżeli przegapiłem termin

Pozostaje wniosek o przywrócenie terminu, składany w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, z uprawdopodobnieniem braku winy. To trudniejsza droga, ale w części spraw skuteczna.

Gdzie o tym piszemy więcej

Odwołania w sprawach pobytowych i obywatelskich prowadzimy w ramach usługi odwołania od decyzji o odmowie, a bieżące sprawy o zezwolenia przy usłudze legalizacja pobytu w Polsce.