Ile trwa odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców

W skrócie: odwołanie od decyzji wojewody rozpoznaje Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Ustawowe terminy mówią o miesiącu, a przy sprawie szczególnie skomplikowanej o dwóch, ale w praktyce postępowanie trwa od kilku do kilkunastu miesięcy. Przez cały ten czas pobyt cudzoziemca w Polsce pozostaje legalny.

Kto rozpoznaje odwołanie

W sprawach pobytowych organem pierwszej instancji jest wojewoda, a odwoławczym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców z siedzibą w Warszawie. Odwołanie składa się jednak za pośrednictwem wojewody, czyli w urzędzie, który wydał decyzję. To urząd wojewódzki przekazuje akta wraz z odwołaniem do organu drugiej instancji.

Ten pozornie techniczny szczegół ma znaczenie praktyczne. Pierwszy etap, czyli przekazanie akt, potrafi trwać tygodniami, a formalnie liczy się do ogólnego czasu postępowania. Przy sprawach pilnych warto pilnować, kiedy akta rzeczywiście wyszły z urzędu wojewódzkiego.

Ile to trwa naprawdę

Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje, że odwołanie powinno być rozpoznane w ciągu miesiąca, a sprawa szczególnie skomplikowana w ciągu dwóch. W sprawach cudzoziemców terminy te są przekraczane niemal regularnie, a organ zawiadamia o tym pismem wskazującym nowy termin.

Z naszych spraw wynikają następujące widełki: proste sprawy dokumentowe od trzech do sześciu miesięcy, sprawy wymagające uzupełnienia materiału dowodowego od sześciu do dwunastu miesięcy, a sprawy z elementem oceny bezpieczeństwa albo z koniecznością zwrócenia się do innych organów nawet dłużej. To są dane praktyczne, a nie gwarancja, bo obciążenie urzędu zmienia się w czasie.

Co się dzieje z pobytem w tym czasie

Złożenie odwołania w terminie sprawia, że decyzja nie staje się ostateczna, a pobyt cudzoziemca pozostaje legalny do czasu rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji. Dla wielu osób to jest najważniejszy skutek całego postępowania, ważniejszy nawet od samego wyniku. Kilkanaście miesięcy legalnego pobytu pozwala dokończyć kontrakt, rok szkolny dziecka, sprzedaż mieszkania albo przygotować przeprowadzkę bez pośpiechu.

Czy w trakcie odwołania można pracować

To zależy od podstawy pobytu i od tego, jaki dokument uprawniał do pracy. Sam fakt toczącego się postępowania odwoławczego nie tworzy prawa do pracy, dlatego przy każdej sprawie sprawdzamy ten wątek osobno i, jeżeli trzeba, równolegle porządkujemy kwestię zezwolenia. To jedna z częstszych przyczyn kłopotów: cudzoziemiec zostaje w Polsce legalnie, ale pracuje bez podstawy.

Co przyspiesza, a co spowalnia sprawę

Kompletność odwołania

Odwołanie, które od razu zawiera brakujące dokumenty, skraca postępowanie, bo organ nie musi wzywać do uzupełnienia. Każde wezwanie to kilka tygodni więcej.

Uzupełnianie materiału dowodowego

Gdy organ drugiej instancji uzna, że sprawa wymaga dodatkowych ustaleń, może przeprowadzić postępowanie uzupełniające albo uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Ten drugi wariant wydłuża wszystko o kolejne miesiące.

Ponaglenie

Przy przekroczeniu terminu przysługuje ponaglenie, wnoszone do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego sprawę. Nie jest to magiczna dźwignia, ale bywa skuteczne i porządkuje bieg sprawy.

Jakie rozstrzygnięcia zapadają w drugiej instancji

• utrzymanie decyzji w mocy, czyli podtrzymanie odmowy,
• uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, czyli udzielenie zezwolenia,
• uchylenie decyzji i przekazanie sprawy wojewodzie do ponownego rozpoznania,
• umorzenie postępowania odwoławczego, na przykład gdy odwołanie zostało cofnięte,

Trzeci wariant bywa mylnie odbierany jako przegrana, a w rzeczywistości jest sukcesem: oznacza, że organ odwoławczy dostrzegł wady postępowania i sprawa wraca do urzędu wojewódzkiego z wytycznymi.

Gdy druga instancja też odmawia

Przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od doręczenia decyzji. Sąd bada zgodność decyzji z prawem, a nie rozstrzyga sprawy od nowa. Postępowanie sądowe trwa zwykle od kilku miesięcy do roku, a razem ze skargą można złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.

Na co warto przygotować się przez ten czas

Kilkanaście miesięcy oczekiwania to okres, w którym zmienia się sytuacja życiowa: kończą się umowy o pracę, dzieci zmieniają szkoły, wygasają karty pobytu członków rodziny. Każda z tych zmian może mieć znaczenie w sprawie, dlatego warto informować o nich pełnomocnika na bieżąco, a nie dopiero przy decyzji.

Druga rzecz to korespondencja. Trzeba mieć pewność, że adres do doręczeń jest aktualny, a przy sprawach prowadzonych elektronicznie, że dostęp do konta w systemie działa. Nieodebrane wezwanie w drugiej instancji kosztuje tyle samo co w pierwszej: sprawa toczy się dalej bez dowodów, które miały ją wygrać.

Pytania, które padają najczęściej

Od kiedy liczy się czternaście dni na odwołanie

Od dnia doręczenia decyzji, a nie od daty jej wydania. Przy doręczeniu elektronicznym liczy się data odebrania pisma na koncie.

Czy mogę wyjechać w trakcie postępowania odwoławczego

Wyjazd nie przerywa postępowania, ale może wpłynąć na ocenę ciągłości pobytu i na możliwość odbioru korespondencji. Warto to omówić przed podjęciem decyzji.

Czy da się przyspieszyć sprawę

Częściowo: kompletnym odwołaniem, szybkim reagowaniem na wezwania i ponagleniem przy przekroczeniu terminu. Nie da się natomiast obejść kolejki spraw w urzędzie.

Czy warto składać nowy wniosek zamiast odwołania

Czasami tak, zwłaszcza gdy odmowa wynikała z braku dokumentu, który już mamy. Trzeba jednak pamiętać, że nowy wniosek nie chroni pobytu tak jak odwołanie od decyzji.

Czy muszę stawiać się w Warszawie

Nie, postępowanie odwoławcze prowadzi się pisemnie, a przy pełnomocniku korespondencję odbiera kancelaria.

Co, jeżeli przegapiłem termin

Pozostaje wniosek o przywrócenie terminu, składany w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia, z uprawdopodobnieniem braku winy. To trudniejsza droga, ale w części spraw skuteczna.

Gdzie o tym piszemy więcej

Odwołania w sprawach pobytowych i obywatelskich prowadzimy w ramach usługi odwołania od decyzji o odmowie, a bieżące sprawy o zezwolenia przy usłudze legalizacja pobytu w Polsce.