Deportacja i zobowiązanie do powrotu

Przy zatrzymaniu przez Straż Graniczną to właśnie w pierwszych godzinach zapadają decyzje o umieszczeniu w strzeżonym ośrodku i wtedy składa się pierwsze wnioski. Prawnik może wziąć udział w czynnościach, jeżeli wie o nich odpowiednio wcześnie, dlatego w takich sprawach dzwoni się od razu, a nie po kilku dniach.

Jeżeli sprawa dzieje się teraz, zadzwoń pod numer 795 952 432. Przy zatrzymaniu przez Straż Graniczną liczy się pierwsza doba: to wtedy zapadają decyzje o umieszczeniu w strzeżonym ośrodku i wtedy składa się pierwsze wnioski. Prawnik może wziąć udział w czynnościach, jeżeli wie o nich odpowiednio wcześnie.

Co zrobić w pierwszej dobie

• zapisz, gdzie i o której doszło do zatrzymania oraz która jednostka Straży Granicznej je prowadzi,
• nie podpisuj dokumentów, których nie rozumiesz, masz prawo do tłumacza,
• powiadom rodzinę albo pracodawcę i przekaż im numer telefonu do kancelarii,
• zbierz dokumenty pobytowe, umowy i dowody więzi z Polską, one mają znaczenie przy każdej kolejnej decyzji,

Czym jest decyzja o zobowiązaniu do powrotu

To, co potocznie nazywa się deportacją, w przepisach nosi nazwę decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Wydaje ją komendant oddziału albo placówki Straży Granicznej. Decyzja określa termin dobrowolnego wyjazdu, a przy jego braku zarządza się przymusowe wykonanie. Prawie zawsze towarzyszy jej zakaz ponownego wjazdu na terytorium Polski i pozostałych państw obszaru Schengen, orzekany na okres od sześciu miesięcy do kilku lat.

Od takiej decyzji przysługuje odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej, wnoszone w terminie czternastu dni. Do czasu rozpoznania odwołania pobyt cudzoziemca w Polsce pozostaje legalny, a postępowanie w drugiej instancji trwa zwykle od kilku do kilkunastu miesięcy. Dla wielu osób oznacza to realny czas na dokończenie spraw zawodowych, rodzinnych i majątkowych.

Kiedy grozi zobowiązanie do powrotu

• pobyt bez ważnego tytułu pobytowego albo po upływie dozwolonego okresu,
• praca bez wymaganego zezwolenia, wykryta przy kontroli,
• odmowa albo cofnięcie zezwolenia na pobyt i brak wyjazdu w wyznaczonym terminie,
• względy bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym prawomocne skazanie,
• przekroczenie granicy wbrew przepisom,

Strzeżony ośrodek i alternatywy dla detencji

Sąd może orzec o umieszczeniu cudzoziemca w strzeżonym ośrodku na czas postępowania powrotowego. To nie jest kara ani areszt, lecz środek zabezpieczający wykonanie decyzji, a przepisy przewidują od niego alternatywy: zgłaszanie się do wskazanej jednostki, zamieszkiwanie pod wyznaczonym adresem, zabezpieczenie pieniężne albo zatrzymanie dokumentu podróży. Wnioskujemy o te środki zamiast detencji, szczególnie gdy w sprawie są dzieci, stan zdrowia albo stała praca.

Umieszczenie w ośrodku i przedłużenie pobytu w nim orzeka sąd, a na postanowienie przysługuje zażalenie z krótkim terminem. To jeden z momentów, w których szybka reakcja prawnika ma największe znaczenie.

Wyjście z aresztu śledczego i przejęcie przez Straż Graniczną

Osobna, częsta sytuacja: cudzoziemiec kończy odbywanie kary albo opuszcza areszt śledczy i zamiast wyjść na wolność zostaje przejęty przez Straż Graniczną w celu wykonania powrotu. Termin zwolnienia jest znany wcześniej, więc jest czas, żeby się do tego przygotować: zebrać dokumenty o więziach rodzinnych i zawodowych, wystąpić o środki alternatywne wobec detencji i przygotować wniosek w postępowaniu powrotowym. Bierzemy udział w takich czynnościach i prowadzimy sprawę od tego momentu.

Zakaz wjazdu i powrót do Polski

Zakaz wjazdu wpisuje się do Systemu Informacyjnego Schengen, co zamyka drogę nie tylko do Polski, ale do całego obszaru. Przepisy przewidują możliwość wystąpienia o cofnięcie zakazu, gdy ustały przyczyny jego orzeczenia albo gdy przemawiają za tym względy rodzinne. Sprawdzamy, czy w konkretnym przypadku taki wniosek ma szansę, i przygotowujemy go razem z dokumentacją.

Jak prowadzimy sprawy deportacyjne

Udział w czynnościach Straży Granicznej

Uczestniczymy w przesłuchaniach i czynnościach z udziałem cudzoziemca, dbając o to, żeby protokół odpowiadał temu, co zostało powiedziane, i żeby tłumaczenie było rzetelne.

Odwołanie od decyzji powrotowej

Przygotowujemy odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej, wskazując zarzuty wobec decyzji i dowody, których w sprawie zabrakło, w tym okoliczności rodzinne, zdrowotne i zawodowe.

Wnioski o środki zamiast strzeżonego ośrodka

Składamy wnioski i zażalenia w postępowaniu przed sądem, wskazując, dlaczego cel postępowania da się osiągnąć bez pozbawiania wolności.

Skarga do sądu administracyjnego

Gdy druga instancja utrzyma decyzję, przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania. Prowadzimy również ten etap.

Z czym się do nas zgłosić

Wystarczy telefon i podstawowe informacje: kto, gdzie i kiedy został zatrzymany albo jaką decyzję otrzymał, z jaką datą doręczenia. Resztę ustalamy w rozmowie. Sprawy powrotowe mają krótkie terminy, więc nawet jeden dzień zwłoki potrafi zamknąć drogę odwoławczą.

Pytania, które padają najczęściej

Ile mam czasu na odwołanie od decyzji o zobowiązaniu do powrotu

Czternaście dni od doręczenia decyzji. Odwołanie rozpoznaje Komendant Główny Straży Granicznej, a do czasu rozstrzygnięcia pobyt w Polsce pozostaje legalny.

Czy zatrzymanie zawsze kończy się strzeżonym ośrodkiem

Nie. Sąd może zastosować środki łagodniejsze: obowiązek zgłaszania się do jednostki, zamieszkiwanie pod wskazanym adresem, zabezpieczenie pieniężne albo zatrzymanie dokumentu podróży. O te środki wnioskujemy szczególnie tam, gdzie w grę wchodzą dzieci, stan zdrowia albo stała praca.

Czy rodzina może zostać w Polsce, gdy sprawa dotyczy jednej osoby

Sytuacja członków rodziny zależy od ich własnych tytułów pobytowych, ale więzi rodzinne są okolicznością, którą podnosimy w postępowaniu powrotowym. Sprawy małżonka i dzieci prowadzi się równolegle.

Co oznacza zakaz wjazdu i czy da się go skrócić

Zakaz obejmuje Polskę i pozostałe państwa obszaru Schengen, a jego okres wynosi zwykle od sześciu miesięcy do kilku lat. Przepisy dopuszczają wystąpienie o cofnięcie zakazu, gdy ustały przyczyny jego orzeczenia albo przemawiają za tym względy rodzinne.

Wychodzę z aresztu, a Straż Graniczna chce mnie przejąć, czy da się coś zrobić

Tak, i to jest moment, w którym przygotowanie ma największe znaczenie. Termin zwolnienia jest znany wcześniej, więc można zawczasu zebrać dokumenty o więziach z Polską i złożyć wnioski w postępowaniu powrotowym.

Czy prawnik może być obecny przy czynnościach Straży Granicznej

Tak, bierzemy udział w takich czynnościach. Ma to znaczenie przy protokołach i przy tłumaczeniu, ponieważ to, co znajdzie się w aktach na tym etapie, waży przez całe postępowanie.