Ułatwienia na polskim rynku pracy. Kto korzysta z oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi?

Cudzoziemcy z pięciu państw mogą podjąć pracę w Polsce bez zezwolenia, na podstawie oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy. Ta uproszczona procedura ma jednak swoje ograniczenia: dotyczy tylko wybranych obywatelstw, wyklucza sektor sezonowy i obowiązuje maksymalnie 6 miesięcy w ciągu roku.

Czym jest oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi

Oświadczenie to dokument, na podstawie którego obywatel innego państwa może legalnie podjąć pracę w Polsce. Składa je pracodawca, który chce zatrudnić obcokrajowca, i to on wnosi opłatę rejestracyjną w wysokości 30 złotych. Odmowa rejestracji podlega odwołaniu do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Obywatelstwo jako kryterium uprawniające do procedury uproszczonej

Z procedury oświadczeniowej mogą skorzystać wyłącznie obywatele pięciu państw:

• Ukrainy
• Białorusi
• Gruzji
• Armenii
• Mołdawii

Oświadczenie pozwala pracodawcy zatrudnić pracownika zagranicznego szybko i bez rozbudowanej dokumentacji. Okres zatrudnienia na jego podstawie nie może przekraczać 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, a procedura nie obejmuje prac sezonowych w rolnictwie ani turystyce. Po wyczerpaniu limitu pracodawca musi przejść na tryb pełnego zezwolenia na pracę w Polsce.

Ważne: jeszcze do niedawna z procedury oświadczeniowej mogli korzystać także obywatele Federacji Rosyjskiej. Po zmianie rozporządzeń Ministra Rodziny i Polityki Społecznej pracodawca nie może już złożyć oświadczenia w celu zatrudnienia obywatela Rosji. Szczegóły opisują zmiany w przepisach o zatrudnianiu cudzoziemców obowiązujące od 2025 roku.

Jak przebiega procedura składania wniosku oświadczeniowego

Oświadczenie należy złożyć w powiatowym urzędzie pracy - przez rządowy portal internetowy lub osobiście, choć ta druga opcja nie jest dostępna wszędzie. Część urzędów zrezygnowała już z papierowych wniosków, jak PUP m.st. Warszawy. Wniosek bez postępowania wyjaśniającego rozpatrywany jest w ciągu 7 dni roboczych. W sprawach bardziej skomplikowanych oczekiwanie może się przeciągnąć do 2 miesięcy.

Wymogi formalne dla pracodawcy składającego oświadczenie

Formularz wymaga danych o przyszłym pracowniku: stanowiska, wysokości wynagrodzenia i wymiaru czasu pracy. Pracodawca musi wykazać, że dysponuje środkami na wypłatę wynagrodzenia oraz że warunki zatrudnienia nie będą gorsze niż dla polskich pracowników na podobnym stanowisku. Niespójności w dokumentacji lub brakujące dane skutkują odmową wpisania oświadczenia do ewidencji. Sposób prawidłowego wypełnienia dokumentu opisuje poradnik, jak wypełnić oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi.

Tryby postępowania z wnioskiem w urzędzie pracy

Różnica między terminem 7-dniowym a 2-miesięcznym wynika z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Urząd wszczyna je, gdy dane we wniosku budzą wątpliwości, pracodawca działa w branży wysokiego ryzyka albo w przeszłości stwierdzono nieprawidłowości w jego rozliczeniach z cudzoziemcami. Urzędnicy weryfikują wtedy rzeczywisty charakter stosunku pracy, warunki zatrudnienia oraz możliwości finansowe i organizacyjne przedsiębiorcy.

Konsekwencje odmowy rejestracji oświadczenia

Odmowa wpisania oświadczenia do ewidencji ma formę pisemnej decyzji z uzasadnieniem. Pracodawca ma 14 dni od dnia doręczenia na złożenie odwołania do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, za pośrednictwem urzędu, który decyzję wydał. Minister rozpatruje sprawę ponownie, uwzględniając wszystkie dokumenty i wyjaśnienia przedstawione przez stronę.

Szczególna sytuacja obywateli ukraińskich w kontekście konfliktu zbrojnego

Obywatele Ukrainy, którzy przyjechali do Polski ze względu na działania wojenne i przebywają w Polsce legalnie, korzystają z jeszcze prostszego trybu. Wystarczy powiadomienie o podjęciu pracy, które składa pracodawca, bez konieczności wcześniejszego uzyskania oświadczenia czy zezwolenia. Powiadomienie nie zastępuje oświadczenia ani zezwolenia na pracę - to odrębna instytucja prawna, z innym zakresem zastosowania. Ukrainiec posiadający ważną wizę lub kartę pobytu może ubiegać się o oświadczenie na zasadach ogólnych, a decyzja o wyborze ścieżki legalizacji należy do pracodawcy.

Powiadomienie różni się od oświadczenia nie tylko momentem złożenia, ale charakterem prawnym. Składa się je po rozpoczęciu zatrudnienia, a urząd pracy rejestruje je automatycznie po spełnieniu wymogów formalnych, bez oceny merytorycznej. Oświadczenie jest natomiast warunkiem wstępnym legalnego podjęcia pracy i może zostać odrzucone, jeśli nie spełnia kryteriów ustawowych lub budzi wątpliwości co do rzeczywistego charakteru stosunku pracy.