Jak zatrudnić obcokrajowca, co trzeba zrobić, aby zatrudnić legalnie obcokrajowca?
Formalności przy zatrudnieniu cudzoziemca zależą przede wszystkim od jego statusu prawnego w Polsce oraz kraju, z którego pochodzi. To nie jest jedna procedura dla wszystkich – ścieżki rozchodzą się już na samym początku.
Procedura uzyskania zezwolenia na zatrudnienie
Odpowiedni wniosek o zezwolenie na pracę składa się do wojewody właściwego dla siedziby lub miejsca zamieszkania pracodawcy. Zezwolenie nie zostanie wydane, jeśli oferowane wynagrodzenie jest niższe niż zarobki pracowników na podobnych stanowiskach – to zabezpieczenie przed dumpingiem płacowym kosztem cudzoziemców.
Zanim wojewoda podejmie decyzję, musi uzyskać od starosty tzw. informację o lokalnym rynku pracy. Starosta sprawdza rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy – jeśli figurują w nich osoby z odpowiednimi kwalifikacjami, pracodawca może nie otrzymać zezwolenia. Dopiero negatywny wynik tej weryfikacji (lub jej brak dla wybranych zawodów) otwiera drogę do dalszego postępowania.
Okres ważności zezwolenia
Standardowo zezwolenie wydawane jest na czas określony, maksymalnie 3 lata. Są dwa wyjątki. Pierwszy: delegowanie cudzoziemca do realizacji usługi eksportowej uprawnia do zezwolenia na cały okres delegacji, bez limitu długości. Drugi: gdy cudzoziemiec pełni funkcję w zarządzie osoby prawnej, która w dniu składania wniosku zatrudnia ponad 25 pracowników, zezwolenie może być wydane na okres do 5 lat. Standardowe zezwolenie 3-letnie można przedłużyć, więc limit nie jest ostateczny.
Tryb uproszczony i zwolnienie z testu rynku pracy
W trybie uproszczonym pracodawca nie musi uzyskiwać informacji od starosty. Dotyczy to wybranych zawodów i rodzajów pracy ujętych w wykazach publikowanych przez poszczególnych wojewodów – warto sprawdzić aktualną listę przed złożeniem wniosku, bo zawody na niej figurujące zmieniają się w zależności od sytuacji na lokalnym rynku. Tryb uproszczony stosuje się również przy przedłużeniu zezwolenia dla tej samej osoby na tym samym stanowisku, co realnie skraca procedurę przy długoterminowej współpracy.
Opłaty przy składaniu wniosku
Opłaty uiszcza się przy składaniu wniosku o wydanie lub przedłużenie zezwolenia. Aktualne stawki przedstawia poniższa tabela:
| Typ zezwolenia | Opłata |
|---|---|
| Praca do 3 miesięcy | 50 zł |
| Praca powyżej 3 miesięcy | 100 zł |
| Usługa eksportowa | 200 zł |
Rodzaje zezwoleń na pracę
Polskie przepisy wyróżniają pięć typów zezwoleń. Wybór właściwego zależy od struktury zatrudnienia – kto jest pracodawcą, gdzie ma siedzibę i w jakim celu cudzoziemiec przyjeżdża do Polski.
Zezwolenie typu A
Zezwolenie A to podstawowy typ – obejmuje cudzoziemców wykonujących pracę w Polsce na podstawie umowy z podmiotem, który ma siedzibę, miejsce zamieszkania, oddział lub zakład na terytorium RP. To najczęściej stosowana forma przy bezpośrednim zatrudnieniu przez polskiego pracodawcę.
Zezwolenie typu B
Zezwolenie B dotyczy cudzoziemców pełniących funkcję w zarządzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców lub będącej spółką kapitałową w organizacji, gdy pobyt w tym charakterze przekracza 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy.
Zezwolenie typu C
Zezwolenie C przeznaczone jest dla cudzoziemców zatrudnionych przez zagranicznego pracodawcę, delegowanych do Polski na okres nieprzekraczający 30 dni w roku kalendarzowym – do oddziału lub zakładu tego pracodawcy, jego podmiotu zależnego albo podmiotu powiązanego długoterminową umową.
Zezwolenie typu D
Zezwolenie D obejmuje cudzoziemców pracujących u zagranicznego pracodawcy, który nie posiada w Polsce żadnej formy zorganizowanej działalności (oddziału, zakładu ani przedstawicielstwa), delegowanych do RP w celu realizacji usługi o charakterze tymczasowym i okazjonalnym.
Zezwolenie typu E
Zezwolenie E to typ rezydualny – obejmuje wszystkie przypadki delegowania przez zagranicznego pracodawcę na okres dłuższy niż 3 miesiące w ciągu kolejnych 6 miesięcy, które nie mieszczą się w kategoriach A-D. W praktyce stosuje się je przy długotrwałych misjach realizowanych poza stałymi strukturami organizacyjnymi.
Kiedy zezwolenie nie jest potrzebne
Zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia może wynikać ze statusu cudzoziemca, jego obywatelstwa lub charakteru wykonywanej pracy.
Cudzoziemcy ze statusem uchodźcy i pobytowym
Bez zezwolenia mogą pracować cudzoziemcy, którzy posiadają:
- status uchodźcy nadany w Polsce,
- zezwolenie na pobyt stały w RP,
- zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich w Polsce,
- zgodę na pobyt tolerowany,
- ochronę uzupełniającą udzieloną w Polsce.
Obywatele krajów Unii Europejskiej i EOG
Zwolnienie obejmuje obywateli Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także obywateli państw spoza UE i EOG, którym prawo do swobodnego przepływu osób przyznaje umowa zawarta ze Wspólnotą Europejską. Oznacza to w praktyce, że pracodawca zatrudniający obywatela Niemiec, Francji czy Norwegii nie przechodzi żadnej procedury zezwoleniowej.
Członkowie rodzin obywateli UE, EOG i Szwajcarii
Zezwolenia nie potrzebują też członkowie rodzin cudzoziemców będących obywatelami UE, EOG lub Szwajcarii, oraz zstępni lub krewni małżonków takich osób w wieku do 21 lat lub pozostający na ich utrzymaniu.
Wybrane grupy zawodowe i edukacyjne
Zezwolenia nie wymagają również:
- nauczyciele języków obcych zatrudnieni w przedszkolach, szkołach, placówkach edukacyjnych, ośrodkach kształcenia i kolegiach,
- studenci studiów stacjonarnych w Polsce, wykonujący pracę w lipcu, sierpniu i wrześniu,
- studenci pracujący w ramach stażu zawodowego,
- osoby delegowane przez zagranicznego pracodawcę na czas nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym do wykonania prac montażowych, konserwacyjnych, napraw, odbioru zamówionych urządzeń wyprodukowanych przez polskiego przedsiębiorcę lub montażu i demontażu stoisk targowych, gdy wystawcą jest zagraniczny pracodawca.
Alternatywa dla zezwolenia – oświadczenie o powierzeniu pracy
W określonych przypadkach można pominąć procedurę zezwoleniową i skorzystać z oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Ta ścieżka dostępna jest dla obywateli sześciu krajów: Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy. Oświadczenie pozwala zatrudnić cudzoziemca na okres do 24 miesięcy w ciągu kolejnych 36 miesięcy bez przechodzenia przez pełną procedurę zezwoleniową.
Dokument rejestruje się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla miejsca wykonywania pracy – nie dla siedziby pracodawcy. Procedura jest znacznie krótsza niż przy zezwoleniu typu A, co ma realne znaczenie, gdy pracodawca potrzebuje pracownika szybko. Przed złożeniem dokumentów warto zapoznać się z tym, jakie zmiany w 2025 roku dotyczą zatrudniania cudzoziemców w Polsce – przepisy w tym obszarze są aktualizowane regularnie. Jeśli chcesz wiedzieć, co zmieniło się w przepisach o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcom, warto zapoznać się z najnowszymi zmianami przed złożeniem dokumentów.
