Jak zatrudnić obcokrajowca, co trzeba zrobić, aby zatrudnić legalnie obcokrajowca?
Formalności zależą od statusu prawnego cudzoziemca w Polsce oraz kraju, z którego pochodzi. Procedura zezwoleniowa, tryb uproszczony, oświadczenie o powierzeniu pracy czy całkowite zwolnienie z formalności - wybór ścieżki zależy od obywatelstwa, rodzaju umowy i miejsca siedziby pracodawcy.
Procedura uzyskania zezwolenia na pracę
Wniosek o zezwolenie na pracę składa się do wojewody właściwego dla siedziby lub miejsca zamieszkania pracodawcy. Zezwolenia nie wyda się, jeśli oferowane wynagrodzenie jest niższe niż zarobki pracowników na podobnych stanowiskach - to zabezpieczenie przed dumpingiem płacowym kosztem cudzoziemców.
Przed decyzją wojewoda musi uzyskać od starosty informację o lokalnym rynku pracy. Starosta sprawdza rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy: jeśli figurują w nich osoby z odpowiednimi kwalifikacjami, pracodawca może nie otrzymać zezwolenia. Dopiero negatywny wynik tej weryfikacji, albo jej brak dla wybranych zawodów, otwiera drogę do dalszego postępowania.
Okres ważności zezwolenia
Standardowo zezwolenie wydaje się na czas określony, maksymalnie 3 lata, z możliwością przedłużenia. Dwa wyjątki rozszerzają ten limit: delegowanie cudzoziemca do realizacji usługi eksportowej uprawnia do zezwolenia na cały okres delegacji bez ograniczenia długości, a funkcja w zarządzie osoby prawnej zatrudniającej w dniu składania wniosku ponad 25 pracowników pozwala uzyskać zezwolenie na okres do 5 lat.
Tryb uproszczony i zwolnienie z testu rynku pracy
W trybie uproszczonym pracodawca nie musi uzyskiwać informacji od starosty. Dotyczy to wybranych zawodów i rodzajów pracy ujętych w wykazach publikowanych przez poszczególnych wojewodów - lista zmienia się w zależności od sytuacji na lokalnym rynku, warto ją sprawdzić przed złożeniem wniosku. Ten sam tryb stosuje się przy przedłużeniu zezwolenia dla tej samej osoby na tym samym stanowisku, co skraca procedurę przy długoterminowej współpracy.
Opłaty przy składaniu wniosku
Opłaty uiszcza się przy składaniu wniosku o wydanie lub przedłużenie zezwolenia:
| Typ zezwolenia | Opłata |
|---|---|
| Praca do 3 miesięcy | 50 zł |
| Praca powyżej 3 miesięcy | 100 zł |
| Usługa eksportowa | 200 zł |
Rodzaje zezwoleń na pracę
Polskie przepisy wyróżniają pięć typów zezwoleń. Wybór właściwego zależy od tego, kto jest pracodawcą, gdzie ma siedzibę i w jakim celu cudzoziemiec przyjeżdża do Polski.
Zezwolenie typu A
Zezwolenie A to podstawowy typ - obejmuje cudzoziemców wykonujących pracę na podstawie umowy z podmiotem, który ma siedzibę, miejsce zamieszkania, oddział lub zakład na terytorium RP. To najczęściej stosowana forma przy bezpośrednim zatrudnieniu przez polskiego pracodawcę.
Zezwolenie typu B
Zezwolenie B dotyczy cudzoziemców pełniących funkcję w zarządzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców lub będącej spółką kapitałową w organizacji, gdy pobyt w tym charakterze przekracza 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy.
Zezwolenie typu C
Zezwolenie C przeznaczone jest dla cudzoziemców zatrudnionych przez zagranicznego pracodawcę, delegowanych do Polski na okres nieprzekraczający 30 dni w roku kalendarzowym, do oddziału lub zakładu tego pracodawcy, jego podmiotu zależnego albo podmiotu powiązanego długoterminową umową.
Zezwolenie typu D
Zezwolenie D obejmuje cudzoziemców pracujących u zagranicznego pracodawcy, który nie posiada w Polsce żadnej formy zorganizowanej działalności (oddziału, zakładu ani przedstawicielstwa), delegowanych do RP w celu realizacji usługi tymczasowej i okazjonalnej.
Zezwolenie typu E
Zezwolenie E to typ rezydualny - obejmuje wszystkie przypadki delegowania przez zagranicznego pracodawcę na okres dłuższy niż 3 miesiące w ciągu kolejnych 6 miesięcy, które nie mieszczą się w kategoriach A-D. Stosuje się je przy długotrwałych misjach realizowanych poza stałymi strukturami organizacyjnymi.
Kiedy zezwolenie nie jest potrzebne
Zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia wynika ze statusu cudzoziemca, jego obywatelstwa albo charakteru wykonywanej pracy.
Cudzoziemcy ze statusem uchodźcy i pobytowym
Bez zezwolenia mogą pracować cudzoziemcy, którzy posiadają:
- status uchodźcy nadany w Polsce,
- zezwolenie na pobyt stały w RP,
- zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich w Polsce,
- zgodę na pobyt tolerowany,
- ochronę uzupełniającą udzieloną w Polsce.
Obywatele krajów Unii Europejskiej i EOG
Zwolnienie obejmuje obywateli Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a także obywateli państw spoza UE i EOG, którym prawo do swobodnego przepływu osób przyznaje umowa zawarta ze Wspólnotą Europejską. Pracodawca zatrudniający obywatela Niemiec, Francji czy Norwegii nie przechodzi żadnej procedury zezwoleniowej.
Członkowie rodzin obywateli UE, EOG i Szwajcarii
Zezwolenia nie potrzebują też członkowie rodzin cudzoziemców będących obywatelami UE, EOG lub Szwajcarii, oraz zstępni lub krewni małżonków takich osób w wieku do 21 lat lub pozostający na ich utrzymaniu.
Wybrane grupy zawodowe i edukacyjne
Zezwolenia nie wymagają również:
- nauczyciele języków obcych zatrudnieni w przedszkolach, szkołach, placówkach edukacyjnych, ośrodkach kształcenia i kolegiach,
- studenci studiów stacjonarnych w Polsce, wykonujący pracę w lipcu, sierpniu i wrześniu,
- studenci pracujący w ramach stażu zawodowego,
- osoby delegowane przez zagranicznego pracodawcę na czas nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym do prac montażowych, konserwacyjnych, napraw, odbioru zamówionych urządzeń wyprodukowanych przez polskiego przedsiębiorcę lub montażu i demontażu stoisk targowych, gdy wystawcą jest zagraniczny pracodawca.
Alternatywa dla zezwolenia - oświadczenie o powierzeniu pracy
W określonych przypadkach można pominąć procedurę zezwoleniową i skorzystać z oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Ta ścieżka dostępna jest dla obywateli sześciu krajów: Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy. Oświadczenie pozwala zatrudnić cudzoziemca na okres do 24 miesięcy w ciągu kolejnych 36 miesięcy bez pełnej procedury zezwoleniowej.
Dokument rejestruje się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla miejsca wykonywania pracy, nie dla siedziby pracodawcy. Procedura jest znacznie krótsza niż przy zezwoleniu typu A, co ma znaczenie, gdy pracodawca potrzebuje pracownika szybko. Przepisy w tym obszarze są aktualizowane regularnie, dlatego warto sprawdzić, jakie zmiany w 2025 roku dotyczą zatrudniania cudzoziemców w Polsce oraz co zmieniło się w przepisach o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcom przed złożeniem dokumentów.
