Kiedy cudzoziemcy muszą płacić podatki w Polsce?
Ustawa z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym nie definiuje pojęcia cudzoziemca. Zakres obowiązku podatkowego danej osoby uzależnia się od miejsca jej zamieszkania, sposobu opodatkowania oraz rodzaju źródła przychodów, nie od posiadanego obywatelstwa.
- Zakres obowiązku podatkowego obcokrajowca zatrudnionego w Polsce
- Opodatkowanie działalności gospodarczej cudzoziemca
- Jaki formularz zastosować do rozliczenia obcokrajowca?
- Metody przeciwdziałania podwójnemu opodatkowaniu
Zakres obowiązku podatkowego obcokrajowca zatrudnionego w Polsce
Jeśli obcokrajowiec zawarł umowę o pracę z polskim pracodawcą i wykonywał pracę na terytorium Polski, pracodawca był zobowiązany w trakcie roku odprowadzać zaliczki na PIT. Warunkiem jest posiadanie przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt zgodnego z wymogami prawa pobytowego. Pracodawca może samodzielnie rozliczyć pracownika na formularzu PIT-40, przeznaczonym do rocznego rozliczenia osoby zatrudnionej na etacie.
Gdy dochody pochodzą od pracodawcy zagranicznego bez statusu płatnika w Polsce, pracownik sam oblicza i wpłaca zaliczki na podatek w trakcie roku - co oznacza comiesięczne monitorowanie dochodu i terminowe regulowanie zobowiązań wobec urzędu skarbowego. Odpowiedzialność za prawidłowe obliczenie zaliczki spoczywa bezpośrednio na pracowniku. Brak płatnika nie zwalnia z obowiązku podatkowego, a niedopełnienie formalności skutkuje naliczeniem odsetek za zwłokę.
Osoby zatrudnione jednocześnie u polskiego i zagranicznego pracodawcy muszą łącznie wykazać wszystkie dochody w zeznaniu rocznym, agregując przychody z różnych źródeł i stosując właściwe metody unikania podwójnego opodatkowania, opisane w dalszej części artykułu. Zmiany w 2025 roku dotyczące zatrudniania cudzoziemców mogą wpływać na obowiązki pracodawcy i pracownika przy rozliczaniu dochodów z kilku źródeł jednocześnie.
Opodatkowanie działalności gospodarczej cudzoziemca
Podatki płaci nie tylko obcokrajowiec zatrudniony w Polsce, ale też ten, który prowadzi działalność gospodarczą w Polsce. Zakładając firmę, cudzoziemiec musi wpisać się do Centralnej Ewidencji Informacji Działalności Gospodarczej lub do KRS, w zależności od formy prawnej przedsięwzięcia.
Dochody z działalności można opodatkować według skali podatkowej 12% lub 32% albo wybrać podatek liniowy w wysokości 19%. Wybór stawki liniowej wyklucza wspólne rozliczenie z małżonkiem oraz korzystanie z większości ulg podatkowych - to jeden z najczęściej pomijanych aspektów przy rejestracji firmy. Decyzja wiąże na cały rok podatkowy i nie da się jej zmienić w jego trakcie, dlatego przed złożeniem oświadczenia warto przeanalizować przewidywane przychody.
Wskazówka: przy skali podatkowej właściwy jest formularz PIT-36, uwzględniający także inne dochody, na przykład z umowy o pracę. Przy podatku liniowym stosuje się PIT-36L, który nie przewiduje odliczania ulg dostępnych w systemie progresywnym.
Przedsiębiorcy działający na małą skalę mogą rozważyć ryczałt od przychodów ewidencjonowanych ze stawkami od 2% do 17%, zależnymi od rodzaju działalności. Model ten zwalnia z pełnej księgowości, ale wymaga spełnienia warunków co do wielkości obrotów oraz rodzaju świadczonych usług lub sprzedawanych towarów.
Jaki formularz zastosować do rozliczenia obcokrajowca?
Jeśli obcokrajowiec jest zatrudniony u pracodawcy zagranicznego, ale część pracy wykonuje na terytorium Polski, musi sięgnąć do właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Umowa wskazuje, gdzie wynagrodzenie powinno być opodatkowane i jaką metodę eliminacji podwójnego ciężaru podatkowego zastosować w danym przypadku.
Umowy międzynarodowe określają dopuszczalną długość pobytu rezydenta jednego kraju na terytorium drugiego. Po jej przekroczeniu cudzoziemiec musi opodatkować dochody z pracy w Polsce. Wiele umów wskazuje próg 183 dni, ale sposób ich liczenia różni się między państwami: część liczy dni w roku kalendarzowym, inne w ciągu dowolnych 12 kolejnych miesięcy. Zasadnicze znaczenie ma rozróżnienie między dniem fizycznej obecności a dniem faktycznego świadczenia pracy - część umów uwzględnia tylko dni pracy, inne wliczają też weekendy i dni wolne spędzone w Polsce.
Umowa z Niemcami stosuje zasadę 183 dni w dowolnym 12-miesięcznym okresie, natomiast umowa z Wielką Brytanią odwołuje się do roku podatkowego. Przekroczenie progu nawet o jeden dzień może oznaczać konieczność opodatkowania całego wynagrodzenia uzyskanego w danym okresie rozliczeniowym. Szczególnie narażeni są pracownicy transgraniczni, którzy regularnie przekraczają granicę i mogą nieświadomie zbliżać się do limitu.
Gdy cudzoziemiec przekroczył próg 183 dni i powstał obowiązek podatkowy w Polsce, właściwym dokumentem jest formularz PIT-36 przy skali podatkowej lub PIT-36L przy podatku liniowym. Do zeznania dołącza się załącznik PIT/ZG, w którym wykazuje się dochody uzyskane za granicą oraz zastosowaną metodę unikania podwójnego opodatkowania wynikającą z umowy międzynarodowej.
Metody przeciwdziałania podwójnemu opodatkowaniu
| Metoda | Zasada | Skutek |
|---|---|---|
| Wyłączenie z progresją | Kraj rezydencji zwalnia dochód opodatkowany za granicą | Dochód podnosi stawkę dla pozostałych przychodów |
| Zaliczenie proporcjonalne | Podatek krajowy obniża się o podatek zapłacony za granicą | Do zapłaty tylko różnica między podatkami |
Przy metodzie wyłączenia z progresją konkretny dochód nie zostanie opodatkowany drugi raz, ale wywinduje próg podatkowy dla innych źródeł przychodów podatnika. Przy metodzie zaliczenia proporcjonalnego obcokrajowiec płaci różnicę między podatkiem krajowym a podatkiem zagranicznym, jeśli taka różnica w ogóle wystąpi. Ta metoda ma zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy oba kraje mają prawo do opodatkowania danego dochodu, ale umowa przyznaje pierwszeństwo jednemu z nich.
Stosowanie metody zaliczenia wymaga udokumentowania podatku zapłaconego za granicą, zwykle przez zaświadczenie od zagranicznego urzędu skarbowego z informacją o wysokości dochodu, zastosowanej stawce i kwocie zapłaconego podatku. Bez takiego poświadczenia polski urząd skarbowy może odmówić odliczenia, co prowadzi do faktycznego podwójnego opodatkowania tego samego dochodu.
Wybór metody nie należy do podatnika - wynika z postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską a krajem rezydencji. Niektóre umowy przewidują różne metody dla różnych kategorii dochodów: dochody z pracy mogą podlegać metodzie wyłączenia, podczas gdy dywidendy metodzie proporcjonalnego zaliczenia. Ma to praktyczne znaczenie dla osób osiągających przychody z kilku źródeł jednocześnie.
Dla osób posiadających kartę rezydenta lub inne dokumenty potwierdzające status rezydenta podatkowego w Polsce zastosowanie właściwej metody może znacząco zmienić ostateczną wysokość zobowiązania podatkowego. Przed podjęciem pracy transgranicznej warto skonsultować swoją sytuację z doradcą podatkowym specjalizującym się w międzynarodowym prawie podatkowym.
