Czy urzędy zaostrzają wymagania w sprawach legalizacyjnych w 2026 roku?
Cudzoziemcy, którzy korzystali dotąd z uproszczonych zasad pobytu lub pracy, w 2026 roku muszą uwzględnić nowe terminy i procedury. Część zmian ułatwia kontakt z urzędem, lecz uchybienie formalne może obecnie wywołać dotkliwe skutki. Czy oznacza to zaostrzenie wymagań we wszystkich sprawach legalizacyjnych? Wyjaśniamy, kogo dotyczą nowe zasady.
Jak nowe przepisy wpływają na sprawy legalizacyjne obywateli Ukrainy?
Od 5 marca 2026 roku obowiązuje Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Jedna z ważniejszych zmian dotyczy osób, które uzyskały PESEL UKR bez okazania ważnego paszportu. Miały one czas do 31 sierpnia 2026 roku, aby potwierdzić tożsamość w urzędzie gminy. Od 1 września niedopełnienie tego obowiązku prowadzi do zmiany statusu UKR na NUE i utraty ochrony czasowej jako podstawy legalnego pobytu cudzoziemca. Zmiany dotyczą również Ukraińców, którzy dopiero przyjechali do Polski po 5 marca 2026 roku i jeszcze nie posiadają PESEL UKR. Na złożenie wniosku przysługuje im 30 dni od przekroczenia granicy. Niedochowanie tego terminu również prowadzi do utraty ochrony czasowej. Pod względem legalności pracy przepisy zostały wręcz złagodzone, ponieważ brak powiadomienia o powierzeniu pracy nie powoduje już automatycznie nielegalności zatrudnienia. Jednocześnie, jeśli pracodawca zaniedba ten obowiązek, to grozi mu grzywna od 1000 do 3000 zł.
Czy elektronizacja postępowań pobytowych zaostrza wymagania w 2026 roku?
Kolejną sytuacją, która może przysparzać niektórym cudzoziemcom trudności, jest wprowadzenie elektronicznego sposobu składania wniosków pobytowych. Od 27 kwietnia 2026 roku odbywa się to przez Moduł Obsługi Spraw, czyli MOS. Cudzoziemiec wypełnia tam odpowiedni formularz, dołącza wymagane dokumenty, podpisuje całość i przesyła wniosek w systemie. Papierowy wniosek wysłany pocztą lub dostarczony do urzędu po 26 kwietnia co do zasady pozostaje bez rozpoznania, z wyjątkiem m.in. spraw dotyczących łączenia rodzin. Oznacza to, że organ nie przechodzi nawet do oceny, czy dana osoba spełnia warunki uzyskania zezwolenia na pobyt. Podobny skutek wywołuje podpisanie formularza za pełnoletniego cudzoziemca przez pełnomocnika, ponieważ wniosek musi zostać podpisany przez osobę, której dotyczy legalizacja pobytu w Polsce. Braki w dokumentacji mogą natomiast prowadzić do wezwania do ich uzupełnienia. Naszym zdaniem MOS upraszcza składanie wniosków pobytowych, jednak dla wielu cudzoziemców przejście na obsługę elektroniczną będzie wyzwaniem, zwłaszcza gdy nie korzystają swobodnie z usług cyfrowych lub podpisu elektronicznego.
Wobec kogo zaostrzono przepisy dotyczące pracy w ruchu bezwizowym?
Wyraźne zaostrzenie przepisów w sprawach legalizacyjnych dotyczy obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli. Od 15 sierpnia 2026 roku osoby z tych krajów przyjeżdżające do Polski w celu podjęcia pracy muszą posiadać odpowiednią wizę, a od 22 sierpnia zezwolenie na pracę nie wystarcza do legalnego zatrudnienia podczas pobytu w ramach ruchu bezwizowego. Pracodawca powinien więc sprawdzić zarówno dokument uprawniający do wykonywania pracy, jak i tytuł pobytowy. Wyjątek dotyczy osób, które faktycznie zaczęły pracować przed 22 sierpnia na podstawie wcześniej wydanej decyzji i mogą kontynuować zatrudnienie do końca trwającego okresu pobytu bezwizowego.
Dlaczego zaostrzono część przepisów w sprawach legalizacyjnych w 2026 r.?
Zaostrzenie części przepisów wpisuje się w szerszą zmianę polskiej polityki migracyjnej. Państwo chce dokładniej wiedzieć, kto przyjeżdża do Polski, w jakim celu i na jakiej podstawie zamierza tutaj przebywać lub pracować. Ma to związek m.in. ze wzrostem liczby cudzoziemców, presją migracyjną na granicach oraz przypadkami wykorzystywania procedur wizowych i zezwoleń niezgodnie z ich przeznaczeniem. Rządowa strategia migracyjna na lata 2025-2030 zakłada większą kontrolę nad dostępem do terytorium, rynku pracy i legalnym pobytem. W praktyce oznacza to mniej miejsca na formalne uproszczenia tam, gdzie utrudniały one wcześniejszą weryfikację cudzoziemca albo celu jego przyjazdu. Jednocześnie nie każda zmiana oznacza zaostrzenie wymagań, ponieważ część nowych rozwiązań porządkuje procedury lub przenosi je do systemów elektronicznych.
W 2026 roku część wymagań rzeczywiście zaostrzono, jednak zmiany dotyczą konkretnych grup cudzoziemców i wybranych procedur. Najpoważniejsze skutki wiążą się dziś z przekroczeniem ustawowego terminu, złożeniem wniosku w niewłaściwej formie albo podjęciem zatrudnienia bez odpowiedniej podstawy pobytowej.
